Tüm dünyada geçerli olan ISO 14001:2004 Çevre yönetim sistemi etkin bir çevre yönetim sistemi, kuruluşunuzun çevresel etkilerinin minimize edilebilmesi ve sürekli iyileştirme ile çevreyi koruyarak kalkınmaya katkıda bulunabilmesi için en önemli araçlardan biridir. 

Dünyanın her geçen gün artan çevre koruması uygulamaları ve kirlilik kaygıları nedeniyle, kuruluşların  çevreye etkileri konusunda her geçen gün artan bir baskı olmaktadır. Zamanla davranış biçimlerinin değişmesi sonucu gelişen çevre bilinci, işletmeleri çevreye duyarlı olmaya zorlamaktadır. Bu zorlamanın sonucunda, çevre yönetim sistemlerine ilişkin uluslararası standart olan ISO 14000 işletmelerin gündemine girmiştir.

ISO 14000 ile işletmelerin çevreye olan zararlı atıklarının kontrol edilmesi ve yok edilmesi sağlanmaktadır.  ISO 14000’in getirdiği standartlar sayesinde temiz bir çevre teşvik edilirken, aynı zamanda iş dünyasının, iş hacminin ve ticaretin de büyümesi amaçlanmaktadır.

ÇEVRE YÖNETİM STANDARDI

Endüstriyel üretim çağı getirdiği güzellikler ve nimetlerin yanı sıra zorluklar ve çevre kirliliğini de beraberinde getirmiştir. Belki mevcut kaynakların kullanılması konusunda çok yararlı adımlar atılmıştır ancak bu arada aynı kaynaklar hızla tüketilmekte ve kullanılan doğal veya yapay kaynaklar ile de çevreye gittikçe fazla oranda zarar verilmektedir.

Mevcut doğa dengesi artık “gözle görülür” bir şekilde bozulmaya başlayınca sanayileşen ülkelerde başlayan “ÇEVRE KORUMA BİLİNCİ” bir baskı olarak globalleşen dünyanın önemli kavramlarından biri olmaya başlamıştır.

ISO 14001 Standartı, işletmelerin faaliyetleri sırasında çevreye zarar vermemek ve/veya potansiyel çevre etkilerini kontrol altına almak için gerekli yapılanmayı sağlamak üzere hazırlanmış uluslar arası bir standarttır.

ISO 14001 Standartı, çevre sorunlarına tek tek değil bir çok alanda ortak çözümler üretecek çalışmaları planlamayı sağlayan, çevreye sistematik yaklaşımı ön gören bir standarttır.

ISO 14001 Standartında olduğu gibi çevreyi korumaya yönelik faaliyetlerin rastsal değil planlı bir yaklaşımla yapıldığının belgelendirilmesidir.

ISO 14001 standartına uygun çalışmak firmanızın çevresel performansını arttırırken çevre ile ilgili mevzuata tam uyum sağlanarak ticari anlamda engellerin aşılması sağlanacaktır.

ISO 14001

ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİNİN YARARLARI

İşletme giderlerinin azaltılması (enerji, atık, kaynakların kullanımı, sigortalar)
İmajın artışı ve daha iyi müşteri-tedarikçi ilişkileri
Çalışanlarda artan çevre bilinci
Rekabet avantajı
Kamu kuruluşlarında ve tüketicide güven uyandırma
Tüm operasyonlarda verimlilik
Geri dönüşüm ve yeniden kazanma çalışmaları ile artan kazanç

ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ  İSTEKLERİ

ÇEVRE POLİTİKASI; Firmanızın en üst düzey yönetiminin kuruluşun çevreye etkileri ve uyması şart olan yasal zorunluluklar ile müşteriden veya diğer şekilde oluşan baskılara karşı alacağı önlemleri içeren yazılı taahhüdü oluşturulmuş olmalıdır.

PLANLAMA; Firmanızın faaliyetleri, ürünleri ve hizmetleri ile çevreye bugün ve gelecekte yaratacağı etkilerin bilinmesi ve planlı bir şekilde olumsuz etkilerin giderilmesi veya önlenmesi konusunda çalışmalar yapılması gereklidir.

Firmanız yasal yükümlülüklerin yanı sıra kendi iç performansını da değerlendirmeli ve çevre beklenti ve amaçlarını saptamalıdır.

UYGULAMA; Firmanızın çalışanları, sistemleri, politika ve stratejileri, tüm kaynakları ile yapılan işin amacına erişmek için gerekli ahenk-uyum içinde yönetilmek zorundadır.

Görevler , yetki ve sorumluluklar tanımlanmalıdır. Acil durumları da içeren talimatlar, prosedürler ve diğer tüm kayıtlar ve dokümantasyon uygulanmaya başlanmalıdır.

KONTROL ve DÜZELTİCİ FAALİYETLER; Firmanız, sürekli gelişmeyi göz önünde bulundurarak kontrol ve takip sistematiğini kurmalıdır. Kontrol ve gözden geçirmeler sırasında ortaya çıkan uygunsuzluklar “Düzeltici faaliyetler” ile düzeltilmeli, sistem sürekli gelişmeye uygun bir hale getirilmelidir.

YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ; Firmanız, düzenli aralıklarla çevre yönetim sistemini gözden geçirmelidir. Bu gözden geçirmeler, politika ve hedeflere ulaşabilme derecesini , sürekli gelişmeye için yapılmakta olan faaliyetlerin aşamalarının kontrollerini ve hedeflerden sapmaları, bu sapmalar durumunda yapılması gerekenleri kapsamalıdır.

YAPILMASI GEREKENLER

Çevre etkilerine uygun olarak bir Çevre politikası geliştirilmelidir.

Çevre politikasını destekleyen taahhütler, hedefler ve bu hedefleri gerçekleştirecek stratejiler oluşturulmalı ve uygulanmalıdır.

Her kademedeki çalışana çevre politikası, amaç ve hedefleri, çevre yönetimine ilişkin faaliyetler ve sonuçları; faaliyetlerin ürün ve hizmetlerin çevreye olan mevcut ve potansiyel etkileri ; çalışanların Çevre Yönetim Sistemi içindeki rol ve sorumlulukları Eğitimler olarak verilmelidir.

Kuruluşun etkinlikleri, ürünleri ve hizmetleri ile ilgili geleceğe yönelik çevre etkinliklerine bakışını ifade edecek “PLANLAMA” yapılmalıdır. Planlama; kuruluşun karşı karşıya olduğu yasal gereksinimleri ve firmanın iç performans kriterlerini değerlendirecek; buna bağlı olarak çevre beklenti ve amaçlarını kapsamalıdır.

Kuruluş personeli, sistemleri, stratejileri, kaynakları ve yapılan etkinlikleri uyum içinde yönetmelidir.  Yetki ve sorumluluklar açıklıkla belirlenmelidir. Motivasyon, eğitim gereksinimleri, haberleşme, rapor verme, dokümantasyon, kayıt ve bilgi yönetimi, işletme kontrolü ve acil durum prosedürleri belirlenmeli ve sürekli olarak izlenmelidir.

Kuruluş; Çevre Yönetim Sistemi çalışmalarının kusursuz yürütülebilmesi ve kontrolü için El Kitabını, prosedürel yapısını, işletme talimatları da dahil olmak üzere dokümantasyonunu, form ve kayıt sistemini oluşturmalıdır.

Çevresel etkilerin güvence altına alınması için kontrol faaliyetleri tanımlanmalı, bu kontroller belirlenen aralıklarla, tanımlanan sorumlular tarafından yapılmalıdır. Bulunan uygunsuzluklar, tekrarı önlenecek şekilde düzeltici ve önleme faaliyetleri ile oluşmadan giderilmesi planlanmalıdır.

Çevre Yönetim Sisteminin uygunluğu, etkinliği, sürekli olarak denetlenmelidir. Bu denetleme sonuçları sisteminin geliştirilmesi amacıyla gözden geçirilmeli ve sonuçları izlenmelidir.

TEHLİKELİ ATIK NEDİR ?

Tehlikeli atık; yapılarında insan sağlığı ve çevre için tehlikeli olan ve zararlılık potansiyeli taşıyan maddeleri içeren atıklardır

Tehlikeli atığın tanımında iki temel yaklaşım vardır. Bunlar;

1. Çevresel etkiler yönünden yaklaşım:

Atığın tehlikeli olma özelliklen çevredeki zararın ortaya çıkma sureti ile ilgili olarak iki kısımda ele alınmaktadır.

a) Kısa sürede oluşan zararlar:

Ağızda, solunum yollarında veya deride absorbsiyon yoluyla akut zehirlilik,deri veya göze temas ile oluşan zararlar, koroziflik, yangın veya  patlama tehlike si oluşturmadır.

b) Uzun sürede oluşan zararlar:

Sürekli maruz kalma ite oluşan kronik zehirlilik, kanserojenlik. biyolojik birikim. çevre sularında ekolojik dengenin bozulması ve estetik olarak istenmeyen özelliklerin oluşumuna neden olurlar.

2. Atık özellikleri açısından yaklaşım:

Tutuşabilirlik, koroziflik, reaktiflik zehirlilik gibi tehlikeli özelliklerden bir veya birkaçına sahiptirler.

Tehlikeli atıklar, yaygın kaynak (kaynağı belirsiz) ve nokta kaynak (kaynağı belirli) olarak üretilir. Tehlikeli atık kaynaklarının büyük bir bölümünü endüstriyel atıklar oluşturmaktadır. Tehlikeli atıkların bileşim ve fiziksel hali  ne olursa olsun alıcı ortamlara ve araziye doğrudan verilemezler. Bu açıdan tehlikeli atıklar çeşitli kanser türlerine neden olur.
PCB su için çok fazla tehlike­lidir. PCB'nin yanması sırasında çok zehirli olan dıoksin ve furan ortaya çıkar.
Sprey kutuları
Propan ve bütan gibi itici gazlar, şu an için floroklorokarbon ve dımetıleter içerirler.

Tehlike: içerdikleri maddeler genellikle yanıcı, yakıcı ya da zehirlidir. Sprey kutuları basınç altında dururlar ve fazla ısındıkları zaman patlayabilirler.
Eski laklar, eski boyalar
Solvent içeren ve içermeyen boyalar ve laklar birbirinden ayırt edilir. Solvent içermeyen boyalara ve laklara dispersiyon boyalar dahildir.
Solvent içeren laklar ve boyalar solvent ve sol vent karışımlarıyla benzer özelliklere sahiptir (Solvent).

Tehlike : Boyalar ve laklar zehirli ağır metal pigmentleri içerebilirler (örneğin, kadmiyum, kurşun, çinko ve krom). Kadmiyum hepsinden önce böbreklere zarar verir: kromatlar diğer etkilerinin yanısıra alerjilere neden olurlar. Kurşun insan vücudunda öncelikli olarak kemikleri ve dişleri zedeler. Böbreklere ve sinir sistemine zarar verir ve kansızlığa neden olabilir.

Solventler, solvent karışımları ve tinerler

a)Halojensız solventler ;

Alifatik ve aromatik hidrokarbon bileşimleridir (HCler). Bundan başka alkoller, aldehitler, eterler, ketonlar ve esterler gibi hidrokarbonlar da vardır gruplara dahil olanlar şunlardır:

Benzin, aseton . etil asetat, metanol. fenol, benzol, toluol. ksilen. nitro tinerler, parafın, neftyağı karşılığı, metil pentanon.

Tehlike: Bu maddeler yanıcıdırlar ve havayla beraber patlayıcı gaz karışımlarına neden olabilirler. Genellikle zehirlidirler ve su için her zaman zehirlidirler. Metanol gibi bazı solventler çok fazla zehirlidirler, benzin gibi diğerleri de kanserojendir Metilpentanon düşük konsantrasyonlarda bile gözde ve burunda tahrişe ve başağrısına neden olur.

b)Tutkal ve yapışkanlar, macun ve spatül atıkları

Tahta tutkalları gibi tutkallar esas olarak polıvınil ester içerirler ama aynı zamanda doğal reçine esasına da dayanırlar. "Herşeyi yapıştıran" yapıştırıcılar için kontakt yapıştırıcılar polyester ya da nitro selüloz içerirler. Solvent karışımları (aseton, alkol, ester) içerirler. Anında etki gösteren kuvvetli yapıştırıcılarda siyanoakrilik ester vardır. Bitüm bazı yapıştırıcılarda bulunur

Tehlike: Bu kimyasallar gözleri, deriyi ve solunum organlarını tahriş ederler. Solvent içeren yapıştırıcılar yangın ve patlama riskleri doğurabi­lirler. Su için tehlikeli, zehirli ve kısmen kanserojendir. Macun ve spatül atıkları genellikle epoksi reçineler ya da akrilik reçineler içerirler aynı zamanda solventler de içerebilirler.

Eski yağlar

Eski yağlar tamamen ya da kısmen mineral yağ ya da sentetik yağlar ve bazıları çok zararlı olan birçok katkı maddesi içeren kullanılmış, yan sıvı ya da sıvı materyallerdir. Bunlar arasında yanma motorları, transmisyon ve hidrolik yağlar (PCBsiz) vardır.

Tehlike:  Eski yağlar su için tehlikelidir ve yanıcıdır. Küçük fırınlarda yakılamazlar çünkü eski yağın içinde bulunan ağır metal ve klor bileşimleri atık hava ile atmosfere salınırlar.

Deriyle temaslarında yanıklara neden olurlar. Asitlerle karışımlar genellikle tehlikelidir ve bu nedenle de kaçınılmalıdır (sıcaklık artar ve gaz oluşur). Organik bazlara örneğin etanolamin, trietanolamin (evsel temizlik maddeleri) dahildir.

Tehlike: Bu maddelerin buhar içinde solunumu ya da bu maddelerle temas solunum sisteminin, gözlerin ve derinin tahriş olmasına neden olur.

Laboratuvar kimyasalları ve hafif kimyasal maddeleri
Laboratuvar kimyasalları/hafit kimyasal maddeler normalde kaynak olarak sadece uzmanlaşmış satıcılardan elde edilebilen katıya da sıvı materyalleri içerir

Tehlike: Toksik. kostik. yanıcı, kendiliğinden yanıcı özelliklere sahip olabilir ya da suyla temasta yanıcı gazlar meydana getirebilir. Özelliklerine göre ayrı olarak depolanmaları gerekir. Atık su. hava ve/veya sağlık için tehlikelidir.

Civa ve civa içeren atık
Buna cıva içeren termometre-ler, şalterler ve laboratuvar kimyasal maddeleri dahildir.

Tehlike: Civa içeren atık son derece toksiktir ve oda 'sıcaklığında bile zehirli buhara neden olabilir.

Eski ilaçlar

Evde kullanılan eski ilaçlar gereksiz kullanımı önlemek için evsel atıklardan ayrı tutulmalıdır.

Şu şekilde doğru yapabilirsiniz:

Burada adı göçen atıklar evsel atıklara atılmamalı ve birbirleriy­le de karıştırılmamalıdırlar. Bu atıkları atık sınıflarına göre kapa­lı, kokuyu önleyen kaplarda altına ayrı bir koruyucu tabak koyarak ayrı olarak toplayınız ve bertarafının sağlanması için girişimlerde bulununuz Çevrede tehlikeli atıklara karşı dikkatli olunuz; mümkün olduğunca deriyle temas etmelerinden kaçınınız ve yeterli temiz hava akışını sağlayınız. Bazı maddeler (tehlike işaretlerine bakınız) sadece koruyucu elbiselerin kullanımıyla (eldivenler, ağız ve burun maskeleri) tutulmalıdır.

Motor ve makina yağları gibi burada adı geçen bazı atık türleri tekrar işlenebilir, diğerle­ri yakılır ya da depolanır. Bu işlemler, öngörülen özel tesislerde yapılır. Hem üzerine tabaka sürülmüş tahta ya da plastik atıklar gibi normal atıkların hem de tehlikeli atıkların yakılması kısmen son derece zehirli gazlar meydana getirir ve bu nedenle de yakma işi sadece bu iş için ruhsat verilmiş yakma tesislerinde yapılabilir.

Tehlikeli atıkların miktarını mümkün olduğunca az tutmak için satın alma sırasında bertarafı düşünmeniz gerekir Ancak bu şekilde örneğin pil yerine işletmedeki elektrik ağını ve tekrar şarj edilebilen pilleri kullanarak eski pillerin oluşmasını azaltabilirsiniz.